Piątek, 04.09.2026
W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej zapraszamy do wspólnej modlitwy za wszystkich, którzy w czasie wojny oddali życie za wolność naszej Ojczyzny, a szczególnie za mieszkańców Częstochowy zamordowanych przez niemieckich żołnierzy we wrześniu 1939 roku.
Piątek, 4 września 2026 r.
Bazylika Archikatedralna Świętej Rodziny w Częstochowie
godz. 9.00 – złożenie kwiatów przy tablicy memorialnej poświęconej ofiarom tragicznych wydarzeń na placu przed Archikatedrą. Bezpośrednio po zakończeniu ceremonii delegacje udadzą się na Cmentarz Komunalny, gdzie złożone zostaną kwiaty na zbiorowej mogile.
godz. 18.00 – Msza Święta w intencji ofiar „Krwawego Poniedziałku”, której przewodniczyć będzie abp Wacław Depo, metropolita częstochowski.
godz. 19.00 – montaż słowno-muzyczny w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej nr 35 w Częstochowie.
Serdecznie zapraszamy do udziału w uroczystościach oraz do wspólnej modlitwy za mieszkańców Częstochowy i wszystkich, którzy stali się ofiarami niemieckiego terroru w pierwszych dniach II wojny światowej.
„Krwawy Poniedziałek” – tragiczne dni września 1939 roku
4 września 1939 roku, dzień po zajęciu Częstochowy przez oddziały niemieckiej 46 Dywizji Piechoty, doszło w mieście do strzelaniny, której przyczyny do dziś nie zostały jednoznacznie wyjaśnione. W jej wyniku zginęło 8 niemieckich żołnierzy, a 43 zostało rannych.
W odwecie żołnierze Wehrmachtu rozpoczęli masowe zatrzymania przypadkowych osób. Ludzi wyciągano z mieszkań i bram kamienic, zatrzymywano na ulicach, a następnie prowadzono w różne punkty miasta. Wśród aresztowanych byli mieszkańcy Częstochowy oraz osoby, które przybyły do miasta z okolicznych miejscowości.
Jednym z miejsc, do których kierowano zatrzymanych, była częstochowska katedra. Jednocześnie w różnych częściach miasta rozpoczęły się egzekucje ludności cywilnej. Ich ofiarami byli mężczyźni, kobiety, a także dzieci.
Głównymi miejscami egzekucji były dzisiejsze place Biegańskiego i Daszyńskiego, plac przed katedrą oraz ulice Starego Miasta. Dokładna liczba zamordowanych nie jest znana. W 1940 roku podczas ekshumacji odnaleziono szczątki 227 osób. W 2019 roku, podczas prac remontowych przed Archikatedrą, odnaleziono szczątki kolejnych 13 ofiar.
Łącznie odnaleziono szczątki 240 osób, w tym 22 obywateli polskich pochodzenia żydowskiego. Szczątków wielu ofiar nigdy jednak nie odnaleziono, a część miejsc, w których znajdowały się groby, nie została poddana ekshumacji.
źródło: Instytut Pamięci Narodowej oraz Archidiecezja Częstochowska.
Autor: IPN / arch. częstochowska
