Poniedziałek, 17.11.2025
To niespotykana konfiguracja brzmieniowa – harmonię ośmiu ludzkich głosów dopełnia brzmienie najbardziej polskich „skrzypiec” na świecie - suki biłgorajskiej.
Album powstał we współpracy wirtuozki i multiinstrumentalistki Marii Pomianowskiej, dyrygenta Karola Kisiela i Oktetu Wokalnego Simultaneo - jednego z zaledwie kilku w Polsce zespołów w tym formacie. Artyści łączą światowy poziom wykonawczy i dogłębną wiedzę na temat suki biłgorajskiej - wyjątkowego ludowego instrumentu (do którego odrodzenia przyczyniła się Maria Pomianowska), tworząc spójne i nastrojowe – i przystępne dla słuchacza – dzieło sztuki muzycznej.
A czym jest suka biłgorajaska, instrument znany do niedawna jedynie z historycznych przekazów? W ogromnym skrócie: to jedna z odmian fideli, prostych skrzypiec z terenów dzisiejszej Polski. Ludowi mistrzowie grali na nich, trzymając je pionowo na kolanie lub wieszając na ramieniu. Do naszych czasów nie zachowały się oryginalne egzemplarze suki biłgorajskiej, ale wiadomo, że był to instrument pięcio- lub czterostrunowy; grano na nim smyczkiem, a dla uzyskania pożądanej wysokości dźwięku struny na szerokim gryfie skracano poprzez odpychanie ich płytką paznokcia.
Maria Pomianowska - wirtuozka instrumentów etnicznych, kompozytorka, menedżerka, podróżniczka, pedagożka i niestrudzona poszukiwaczka muzycznych skarbów z przeszłości i teraźniejszości (a z formalnego wykształcenia - wiolonczelista klasyczna) - idei przywrócenia do życia całej rodziny polskich fideli i ich popularyzacji poświęciła znaczącą część swojej bogatej kariery. Na zbudowanej przez lutnika Andrzeja Kuczkowskiego i etnomuzykolożkę Ewę Dahlig-Turek replice suki biłgorajskiej gra już ponad trzydzieści lat. Samodzielnie stworzyła praktykę wykonawczą (technikę grę, repertuar i styl).
„Nowe oblicza tradycji” - projekt pod niewyszukanym, za to wiele mówiącym tytułem - wymyślił dyrygent Karol Kisiel, szef oktetu wokalnego Simultaneo: - Chodziło o ukazanie suki biłgorajskiej w otoczeniu chóralnego (choć w kameralnej formie) środowiska dźwiękowego, stworzonego przez twórców z Polski, Serbii i Łotwy. Kompozytorzy zaproszeni do współpracy niemal od zera poznali naturę brzmieniową suki i jej techniczne uwarunkowania; dzięki temu niespotykana konfiguracja instrumentalno-wokalna stała się dla nich inspiracją, nie zaś ograniczeniem.
Międzynarodowy eksperyment przerodził się w wieloczęściowe, ale spójne i nastrojowe - i przystępne dla słuchacza - dzieło sztuki muzycznej.
„Sześć pieśni sobie śpiewanych” Anny Rocławskiej-Musiałczyk to cykl krótkich, polirytmicznych utworów, w których praktycznie nie ma głosów solowych (z wyjątkiem części trzeciej, gdzie sopranistka śpiewa solo białym głosem). Suka i śpiewacy dopełniają się, przenikają, szukają wspólnych przestrzeni - mówi Maria Pomianowska.
Podczas sesji nagraniowej Oktet wystąpił w składzie: Magdalena Łaszcz i Alicja Giętkowska-Liguz (soprany), Ksenia Sawczenko i Joanna Ślesicka (alty), Jan Suchorzewski i Tomasz Grygo (tenory), Paweł Nodzak (baryton) oraz Mateusz Kempa (bas). Dyrygował Karol Kisiel.
Powstanie kompozycji, ich prawykonanie w Centrum św. Jana w Gdańsku w lipcu 2022 r. i nagranie płyty było możliwie dzięki grantowi udzielonemu Fundacji Polihymnia w ramach Programu „Zamówienia kompozytorskie” Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
„Sześć pieśni sobie śpiewanych” (Anna Rocławska-Musiałczyk)
Zachwyt ducha do Ducha Najświętszego - prolog
Modlitwa poranna
O miłości miłośna
Pieśń chwalebna wzywa wszelkie stworzenie, iżby chwaliły Boga
Modlitwa południowa
Modlitwa wieczorna
Skarga
Anielskie zaklęcia
Podróż
Fortuna
Tytuł: Nowe oblicza tradycji
Wykonawca/autor: Maria Pomianowska & Oktet Wokalny Simultaneo pod dyr. Karola Kisiela
Data premiery: 2024-02-09
Rok nagrania: 2023
Autor: oprac. DR
